“Birlikte tam 41 yıl yaşadılar ve yine de boşandılar… Niye diye sordum.”
Bazen öyle gelir ki, iki insan bir ömür boyu beraber yaşamışsa, artık ayrılamazlar sanırsın. Aralarında o kadar ortak şey, o kadar anı vardır ki hiçbir şey onları ayıramaz. Ama görünen o ki, bu her zaman böyle değilmiş. Benim ailem de bunun acı bir kanıtı.
Büyükannem ve büyükbabam 41 yıl boyunca evli kaldılar. Tam dört on yıldan fazla omuz omuza… Bu sürede üç çocuk yetiştirdiler, onların kendi ailelerini kurduklarını gördüler ve dört torun sahibi oldular. Biz, onların gururu ve neşesiydik. Ailemizin istikrarın, dayanışmanın ve gerçek aşkın timsali olduğuna inanırdık hep.
Ama bir gün, hepimiz—çocuklar, torunlar, akrabalar—büyükannemin evinde onların evlilik yıldönümünü kutlarken, büyükannem birden ayağa kalktı ve sakin, duygusuz bir şekilde:
“Büyükbabanızla boşanmaya karar verdik,” dedi.
Önce kötü bir şaka sanmıştık. Biri gülümsedi, biri anlamış gibi başını salladı. Ama büyükbaba da onayladı: evet, boşanma dilekçesi vermişlerdi. Odada bir sessizlik çöktü. Ağır, bunaltıcı, sanki hava yoğunlaşmıştı.
Ben, en büyük torun olarak, onlara herkesten daha yakındım. Bana saygının, sevincin ve acının paylaşılmasının, zor zamanlarda birbirine destek olmanın ne demek olduğunu onlar öğretti. Onlar benim için canlı birer örnekti. Ve bu sözler, gün ortasında gök gürlemesi gibi çarptı yüreğime.
Anlayamadım: İki insanın, tam 41 yıl sonra ayrılmasına sebep olacak ne yaşanmıştı? Bu mümkün müydü?
Günlerce içim rahat etmedi. Kafamda yüzlerce soru dönüp durdu. Her şey korkunç bir yanlış anlaşılma gibi geliyordu. Sonunda dayanamayıp mutfakta büyükannemle ve büyükbabamla oturdum ve sadece “Niye?” diye sordum. Verdikleri cevap beni şaşkına çevirdi.
“Çok farklıyız,” dedi büyükannem. “Ve bunu çok geç fark ettik. Çocukları büyütmek, hayatı idame ettirmek, birbirimize destek olmak için yaşadık. Ama artık bunlar geride kaldı. Sadece ikimiz kaldık. Ve anladık ki… bu bize ağır geliyor.”
“Onun her şeyi beni rahatsız ediyor,” diye itiraf etti büyükbaba beklenmedik bir şekilde. “Nasıl baktığı, nasıl nefes aldığı bile… Kendimi sırf yaşadığım için suçlu hissetmekten yoruldum.”
“O da beni tembelliğiyle, dalgınlığıyla, hiçbir şeyi sonuna kadar götürmemesiyle çıldırtıyor,” diye ekledi büyükannem. “Koridorda terliklerini sürüyerek yürümesine, yemek yerken çıkardığı sese, ışıkları açık unutmasına artık katlanamıyorum.”
İtirafları acıydı ama öfke yoktu sözlerinde. Sadece yorgunluk. Ve garip bir şekilde, dürüstlük.
Denediklerini anlattılar. Aile terapistine gittiklerini, ayrı yaşayıp çocuklarının yanında kalarak özleyip özlemediklerine baktıklarını, gençlik günlerini hatırlayarak romantik anlar yaratmaya çalıştıklarını… Ama hiçbir işe yaramamıştı. Birbirinden yorulmuşlardı. İşte bu kadar.
“Artık ikiyüzlü yaşamak istemiyoruz,” dedi büyükbaba sessizce. “Hayatımızı dürüstçe yaşadık. Sonunu da dürüstçe getirmek istiyoruz. Ayrı ayrı.”
Tabii aile önce onları vazgeçirmeye çalıştı. Bu yaşta boşanmak da neydi? Komşular ne der, çocuklar ne düşünür? Ama sonra her birimiz, kendi içimizde anladık: Her insanın mutlu olma hakkı vardır. Altmışını geçse bile. Kırk yıllık evliliği olsa bile.
Büyükannemle büyükbaba sessizce boşandılar. Kavga etmeden, mal paylaşımı yapmadan. Büyükannem evde kaldı, büyükbaba oğlunun yazlığına taşındı—şehre yakın, rahattı. Görüşmeye devam ettiler—telefonla, bazen aile yemeklerinde… Ama herkes kendi hayatını yaşıyor artık. Nasıl istiyorsa öyle.
Çok düşünürüm bunu. Sonsuz sandığımız şeylerin ne kadar kırılgan olduğunu… Onlarca yıl sonra bile yanındakinin doğru insan olmadığını anlayabileceğimizi… Ve alışkanlık, korku ya da toplum ne der diye kendine ihanet etmemek gerektiğini…
Onları hâlâ seviyorum. Hatta belki de şimdi daha çok saygı duyuyorum. Dürüst oldukları için. Kendi olmayı başardıkları için.
