— Sen bizimle masada oturamazsın. Sen bize servis yapacaksın! — diye buyurdu kayınvalidem. Sabahın sessizliğinde mutfakta, buruşuk pijamamla ve dağınık saçımla ocak başında duruyordum. Tost ekmeği ve sert Türk kahvesi kokusu yayılıyordu. Masadaki taburede 7 yaşındaki kızım oturmuş, burnunu çizim defterine gömmüş, renkli keçeli kalemlerle özenle resim yapıyordu. — Yine mi o diyet ekmeklerinden yapıyorsun? — arkamdan bir ses yükseldi. İrkilmiştim. Kapıda, kararlı yüz ifadesiyle, itiraz kabul etmeyen bir ses tonuyla kayınvalidem duruyordu. Üzerinde sabahlık, saçı sıkı bir topuzda, dudakları büzülmüş… — Dün bak, ne bulduysam onla öğlen yemeği yedim! — diyerek masa kenarına havlusunu vurdu — Ne çorba, ne düzgün bir yemek. Yumurtayı adam gibi yapabilir misin? Şu senin modern icatların olmadan! Ocağı kapattım, dolabı açtım. İçimde bir öfke düğümü dolandı, ama bastırdım. Çocuğun önünde olmazdı. Hele bu evde her santim, “Sen burada geçicisin,” der gibiydi. — Hemen hazırlıyorum — dedim güçlükle, dönüp sesimin titremesini gizlemeye çalışıyordum. Kızım gözlerini kalemlerinden ayırmamıştı ama yan gözle babaannesini izliyordu — sessiz, tetikte, huzursuz. “Annemde bir süre kalacağız.” Eşimin “Annemde birkaç ay kalalım — iş yerine yakın, yakında ev kredisi çıkar,” demesi mantıklı gelmişti. O da karşı değilmiş. İçimden tereddüt ettim. Kayınvalidemle açıktan bir sorun yoktu; birbirimize hep nazik davranıyorduk. Gerçeği biliyordum: İki yetişkin kadın bir mutfakta — adeta mayın tarlası! Kayınvalidem ise düzen, kontrol ve ahlaki değerlendirme takıntısı olan biriydi. Seçenek yoktu. Eski daire hemen gitmişti, yeni eve daha zaman vardı. Üçümüz onun iki odalı dairesine taşındık. “Sadece geçici olarak.” Kontrol günlük rutine dönüştü İlk birkaç gün sakindi. Kayınvalidem fazlasıyla nazikti, çocuk için ekstra sandalye bile koyup bize elmalı tart ikram etti. Üçüncü gün kurallar başladı: — Benim evimde düzen vardır — kahvaltıda söyledi. — Sekizde kalkılır. Ayakkabılar sadece ayakkabılığa. Her şey sorulup alınır. Televizyon da sessiz olacak, sese hassasım. Eşim gülüp geçti: — Anneciğim, misafiriz sonuçta. Sabrederiz. Ben sessizce başımı salladım. “Sabrederiz” dedikçe mahkûm gibi hissetmeye başladım. Yavaş yavaş yok olmaya başladım Hafta geçti, sonra bir hafta daha… Rejim sertleşti. Çocuğun çizimleri masadan kaldırıldı: — Ortalığı dağıtıyor. Benim ekose örtüm kaldırıldı: — Hiç kullanışlı değil. Korflakslar rafa veda etti: — Süs diye duruyor, bozulmuştur. Şampuanlarım “yer değiştirmiş”: — Elime dolaşmasınlar! Misafir değil, sesi çıkmayan, fikri olamayan biri olmuştum. Yemeğim “doğru değil”. Alışkanlıklarım “gereksiz”. Çocuğum “çok gürültülü”. Eşim hep aynı şeyi tekrar ediyordu: — Sabret. Bu annemin evi, hep böyledir. Her geçen gün kendimi unutuyordum. Eskisi gibi huzurlu ve kendine güvenen kadın neredeyse hiç kalmamıştı. Sadece sonsuz bir uyum sağlama ve sabır vardı. Kendi olmayan kurallara göre yaşamak Her sabah altıda kalkıyordum: Banyoyu ilk ben kullanayım, çocuğa kahvaltı hazırlayayım, kayınvalidemin öfkesine yakalanmayayım diye. Akşamları iki ayrı yemek pişiriyordum. Bir bizim için. Bir “standarta uygun” onun için. Bir gün soğansız. Sonra soğanlı. Sonra sadece onun tenceresinde. Sonra sadece onun tavada. — Çok mu şey istiyorum? — dediği o bakışla: — İnsan gibi işte, olması gerektiği gibi. Aşağılama artık herkesin önünde yaşandı Bir sabah yüzümü yıkamış, demlik koymuşken kayınvalidem mutfağa girdi, sanki orası kendi eviymiş gibi pervasızca: — Bugün misafirlerim geliyor. Saat ikide. Sen evdesin, masayı hazırlarsın. Turşu, salata, çaylık bir şeyler — işte öylesine. “O kadar kolay” demek onda bayram sofrası gibi olurdu. — Ben bilmiyordum… Malzeme… — Listeni yaptım. Kolay şeyler. Giyindim, markete gittim. Her şeyi aldım: Tavuk, patates, dereotu, elmalı tart için elma, bisküvi… Dönüp hiç durmadan pişirmeye başladım. Saat iki olmadan sofram kuruldu, tavuk pişti, salata hazır, tart kıvamında. Üç emekli kadın geldi — özenli kıyafetler, eski moda parfümler. Daha başında anladım: “Grubun parçası” değilim. Ben “hizmet personeliyim”. — Gel, gel… şuraya otur — dedi kayınvalidem. — Bize servis yap. — Servis? — dedim… — Ne var bunda, biz yaşlıyız. Sana zor değil ki. Ve yine tepsiyle, kaşıkla, ekmekle ortada koşturuyordum. Çay ver. Şeker ver. Salata bitmiş. — Tavuk kuru olmuş — dedi biri. — Tartı fazla pişirmişsin — dedi diğeri. Dişimi sıktım. Gülümsedim. Tabak topladım. Çay koydum. Kimse “Sen oturmak ister misin?” diye sormadı. Ya da bir nefes alsaydın! — Genç bir ev hanımı olmak ne güzel! — dedi kayınvalidem o sahte sıcak tonu ile. — Hep ona güveniyoruz! İşte o an… içimde bir şey koptu. O akşam gerçeği söyledim Misafirler gidince, tabakları yıkadım, kalanları topladım, örtüyü yıkadım. Sonra bardakla kanepenin ucunda oturdum. Dışarı kararıyordu. Kızım kıvrılmış yatıyordu. Eşim yanında, telefona gömülmüş… — Dinle… — dedim sessiz ama kararlıca. — Buna daha fazla dayanamam. Şaşkın gözle baktı. — Burada yabancı gibiyiz. Sadece herkese hizmet ediyorum. Sen… görüyor musun bunu? Cevap vermedi. — Bu ev değil. Sürekli uyum sağladıkça, sustukça varım. Kızımla birlikte yaşıyorum bunu. Daha aylarca sabretmek istemiyorum. Artık görmezden gelinmekten yoruldum. Başını salladı… yavaşça. — Anladım… Özür dilerim, geç fark ettim. Hemen kiralık bir yer arayalım. Küçük de olsa, bizim olsun. Ve aynı akşam ev aradık. Bizim evimiz — küçük olsa da Ev küçüktü. Ev sahibi eski mobilyaları bırakmıştı. Lamine yerler gıcırdıyordu. Ama kapıdan girince… hafifledim. Sanki yeniden konuşabildim. — Bak… geldik — dedi eşim, çantaları bıraktı. Kayınvalidem bir şey demedi. Bizi durdurmaya kalkmadı bile. Kırıldı mı, yoksa gerçekten fazla mı geldi, bilmiyorum. Bir hafta geçti. Sabahlar müzikle başladı. Kızım yerde resim yaptı. Eşim kahve hazırladı. Ben izledim, gülümsedim. Stres yok. Koşuşturma yok. “Sabr et” yok. — Sağ ol — dedi bir sabah, bana sarıldı. — Susturmadığın için. Gözlerinin içine baktım: — Sen de beni duyduğun için sağ ol. Şimdi hayatımız mükemmel değil belki. Ama bu bizim evimiz. Kendi kurallarımızla. Bizim sesimizle. Bizim hayatımızla. Ve bu, gerçekten “bizim” oldu. ❓ Sen olsan, bu kadının yerinde “bir süre” katlanır mıydın, yoksa daha ilk haftadan çekip gider miydin?

Senin masada oturmana gerek yok. Bizim yemeklerimizi getireceksin! dedi kayınvalidem kararlı bir şekilde.

Sabahın erken saatlerinde mutfağın sessizliğinde, ütüsüz pijamamla ve dağınık saçlarımla ocak başında duruyorum. Kızarmış ekmek ve sert Türk kahvesinin kokusu havayı dolduruyor.

Masanın yanında küçük taburede 7 yaşındaki kızım Elif oturuyor, burnunu albüme gömmüş, renkli keçeli kalemlerle dikkatlice çiçekler çiziyor.

Yine mi o diyet ekmeklerinden yapıyorsun? arkamdan bir ses yükseliyor.

Birden irkiliyorum.

Kapıda kayınvalidem beliriyor. Yüzündeki ifade taş gibi, sesi ise tartışmaya kapalı. Üzerinde sabahlığı var, saçları sıkı bir topuzda, dudakları büzülmüş.

Ben mesela, dün ne bulduysam yedim! diye devam ediyor, peçeteyi masanın kenarına vuruyor. Ne çorba, ne adam gibi bir yemek. Yumurtadan adam gibi yapabiliyor musun? Öyle garip, yeni icatların gibi değil!

Ocağı kapatıp buzdolabını açıyorum.

İçimde öfke bir yumak gibi dönüyor ama bastırıyorum. Elifin yanında belli etmemeliyim, özellikle de kayınvalidemin evinde, her adımda Burada misafirsin diye hatırlatan yerde

Hemen yaparım, diye zoraki bir sesle söylüyorum ve yüzümdeki titremeyi saklamak için dönüyorum.

Elif kalemlerinden gözünü ayırmıyor ama bir yandan da kenardan sessizce babaannesini gözetliyor. Gergin, ürkek.

Annemin yanında kalacağız demişti eşim

Eşim, annesinin yanında bir süreliğine kalalım dediğinde mantıklı gelmişti.

Annemle beraber yaşarız biraz. En fazla iki ay sürer. Zaten iş yerine yakın, bir de kredi çıkacak yakında. O da karşı değil.

Kararsız kaldım. Kavgalı değildik kayınvalideyle; gayet saygılı davranırdık. Ama biliyordum:

Aynı mutfaktaki iki kadın, mayın tarlası gibi olur.

Kayınvalidem ise, düzen takıntılı, kontrolü sever, her şeyi eleştirirdi.

Seçme şansımız yoktu.

Eski evimizi hızla sattık, yeni ev hazır değildi. Böylece, üçümüz kayınvalidemin iki odalı dairesine taşındık.

Sadece geçici.

Evde kontrol her gün arttı

İlk birkaç gün sakindi. Kayınvalidem özellikle nazik davrandı, Elife ekstra sandalye koydu, ikramda bulundu.

Ama üçüncü gün kurallar başladı.

Benim evimde düzen vardır, sabah kahvaltısında belirtti. Sekizde kalkılır. Ayakkabılar sadece ayakkabılığa konur. Alınacak şeyleri önceden haber ver. TVyi biraz kısın; sese hassasım.

Eşim omuz silkti, gülümsedi:

Anne, kısa süreliğe geldik. Katlanırız.

Ben başımı salladım.

Ama katlanırız lafı gittikçe bir cezaya dönüştü.

Buz gibi hissediyordum artık

Bir hafta geçti. Sonra bir hafta daha.

Kurallar daha da katılaştı.

Elifin masadaki resimleri kaldırıldı:

Dağıtıyorlar.

Benim serdiğim kareli örtü alındı:

Kullanışsız.

Rafımdaki mısır gevreklerim kayboldu:

Bayatlamıştır.

Şampuanlarım taşındı:

Banyoda kalabalık yapmasın.

Kendimi, misafir değil, sesi ve hakkı olmayan biri gibi hissediyordum.

Yediklerim uygunsuz sayıldı.

Alışkanlıklarım gereksiz görüldü.

Kızım çok gürültülü dendi.

Eşim hep aynı şeyi tekrarladı:

Biraz sabret. Burası annemin evi, her zaman böyleydi.

Ben ise günbegün kendimi kaybediyordum.

Eskiden sakin ve güvenli hissettiğim kadın, yok olmuştu neredeyse.

Sürekli uyum sağlıyor, hep sabrediyordum.

Başkasının kurallarıyla yaşamak

Artık her sabah altıda kalkıyorum. Önce banyoyu kapıyorum, sonra yulaf hazırlayıp Elifi hazırlıyorum Kayınvalideyle çatışmadan günü geçirmek için.

Akşamları iki ayrı yemek pişiriyorum.

Biri bize.

Biri usulüne uygun ona.

Bazen soğansız.

Bazen soğanlı.

Bazen sadece onun tenceresinde.

Bazen onun tavasıyla.

Fazla bir şey istemiyorum, suçlar gibi söyleniyordu. Adam gibi işte. Nasıl olması gerekiyorsa

Ve bir gün, aşağılanma mahrem olmaktan çıkıyor

O sabah, yüzümü yıkadım, çaydanlığı koydum. O anda kayınvalidem birden mutfağa girdi, sanki kapıdan girmek gayet doğalmış gibi.

Bugün arkadaşlarım gelecek. Saat ikide buradalar. Sen evdesin; masayı ayarlarsın. Salatalık, salata, çay yanında bir şeyler öyle işte.

O öyle işte onun için bayram sofrası demek.

Ama haberim yoktu. Malzeme

Alırsın. Liste hazırladım sana. Zor bir şey yok.

Hemen giyinip markete gidiyorum.

Hepsini alıyorum:

Tavuk, patates, dereotu, elmalı tart için elma, bisküvi

Geri dönüp hiç ara vermeden pişirmeye başlıyorum.

Saat ikide her şey hazır:

Masa kuruldu, tavuk fırında, salata taze, tart kıtır.

Üç yaşlı kadın geliyor; hepsi şık, parfümleri çocukluğumu hatırlatıyor.

Ve hemen anlaşılıyor, ben grubun parçası değilim.

Ben hizmetliyim.

Gel, gel Buraya otur, diye gülümsüyor kayınvalidem. Bize ikram et.

İkram mı? diyorum.

Ne var canım? Biz yaşlıyız, sana zor mu?

Yine aynı sahne:

Tepsiyle, ekmekle, kaşıkla.

Bir çay ver.

Biraz şeker getir.

Salata bitti.

Tavuk biraz kuruymuş, diyor birisi.

Tartı fazla pişirmişsin, ekliyor diğeri.

Dişlerimi sıkıyorum. Gülümsüyorum. Tabak topluyorum. Çay dolduruyorum.

Kimse bana Sen de otur demiyor.

Kimse Bir soluklan bile demiyor.

Ne güzel, genç bir gelin olunca! diyor kayınvalidem, sahte bir sıcaklıkla. Bütün yük onda!

O anda içimde bir şey kopuyor.

O gece, ilk kez her şeyi söylüyorum

Misafirler gidince, bütün bulaşıkları yıkadım, kalanları toparladım, örtüyü yıkadım.

Sonra boş bir fincanla kanepede oturdum.

Dışarısı karanlık.

Kızım odasında bir yumak gibi uyuyor.

Eşim yanımda, telefonuna gömülmüş.

Bak dedim sessiz ama kararlı bir sesle. Ben artık dayanamam.

O şaşkın bakıyor.

Biz burada yabancı gibi yaşıyoruz. Sanki ben herkesin hizmetçisiyim. Sen bunu fark ettin mi hiç?

Sessiz kalıyor.

Bu ev, ev değil. Sürekli uyum sağlamak, susmak bana göre değil. Kızımla birlikte ben de buradayım. Daha fazla beklemek istemiyorum. Görmezden gelinmek, yok sayılmak bana yorucu.

Başını sallıyor yavaşça.

Haklısın Özür dilerim, daha önce fark etmeliydim. Ev arayalım. Küçücük bile olsa ama bizim olsun.

O akşam hemen aramaya başladık.

Bizim evimiz küçücük de olsa

Ev küçük. Ev sahibinin eski mobilyası kalmış. Yerlerde gıcırdayan linolyum.

Ama eşiği aşınca derin bir nefes alıyorum. Sesimi geri kazandım sanki.

İşte geldik, diyor eşim, valizleri bırakırken.

Kayınvalidem bir şey demiyor. Bizi durdurmaya çalışmıyor bile.

Kırıldı mı, yoksa hatasını anladı mı, bilmiyorum.

Bir hafta geçiyor.

Sabahlarım artık müzikle başlıyor.

Elif yere serilmiş resim çiziyor.

Eşim kahve hazırlıyor.

Ben onları izliyorum, gülümsüyorum.

Ne stres.

Ne acele.

Ne dayan biraz daha.

Teşekkür ederim, diyor eşim bir sabah, sarılıp. Sesini çıkardığın için.

Gözlerine bakıyorum:

Ben de teşekkür ederim, diyorum, beni duyduğun için.

Artık hayatımız mükemmel değil.

Ama burası bizim evimiz.

Kuralları biz koyuyoruz.

Gürültümüz bile bize ait.

Hayatımız bize özgü.

Ve bu, gerçek mutluluk.

Sen ne düşünüyorsun: Kadının yerinde olsan çok kısa sürer diye sabreder miydin, yoksa ilk haftadan çıkar mıydın?