Ben 58 yaşındayım. Adım Ayşe Kaya. Bugün, evde tek başıma, uyurken damadımın kızı Defnenin gizlice saçımı kestiğini fark ettim. Hayatımda bir an vardır ki seni sonsuza dek değiştirir; kalbin öyle bir kırılır ki sesini duymazsın. O an, bir Pazar öğleden sonrası, bir uykudan uyandığımda başımda eksik bir ağırlık hissettiğim anda geldi.
Güneş odama vuran ışıkta, neredeyse bir saatlik bir kestirme uykunun ardından gözlerimi açtığımda bir şey tuhaf, bir ağırlık eksikliği fark ettim. Elleriyle saçımın üzerinden geçtim ve uzun, belime kadar uzanan saçlarımın artık omuz hizasında, düzensiz bir biçimde kesilmiş olduğunu gördüm. Üç otuz yıldır özenle baktığım saçlarım, bir anda kısa, çirkin bir hâle gelmişti.
Kalbim öyle çarpmaya başladı ki bayılacak gibi oldum. Banyodaki aynaya koştum ve karşımdaki yansıma bana bakıyordu: Badam yağıyla her sabah taradığım güzel saçlarım, artık bir travma iziydi. Titreyerek yatak odasından çıktım.
Oturduğum ev, kocam Ahmetin vefatından kalan Bağcılardaki ev. Geniş bir bahçesi, kırmızı buganvilya çiçekleri ve eski çamur kokusunun hâlâ silinmeyen bir izi vardı. O sabah kahvaltıda, mis gibi bir tavuk ve patates püresi hazırlamıştım; Her Pazar aile yemeği bu gelenekti.
Efe, benim tek oğlum, ve eşi Defne, aynı evde yaşıyorlardı. Defnenin gülümsemesi hâlâ gözlerimin önünde canlanıyor.
Ne oldu? Saçım neye dönüştü? diye sormak isterken sesim kırıldı.
Defne, kollarını kesti ve soğuk bir sesle, İşte bu şekilde yerini öğrenirsin. dedi.
Şaşkınlık içinde oğlum Efeye baktım. O, çocukluğumda kucağıma alıp, kabuslu gecelerde teselli eden, babası öldükten sonra yanımda duran o çocuğu hatırlattı. Anne, aşırı tepkime gösterme, dedi, koltuğa otururken. Saçların bu kadar uzun olmalı değildi, seni eski moda gösteriyordu. Defne sadece sana yardımcı olmak istedi.
Yardım, diye içimden bir kesik geçirdi. Gözyaşlarımı yuttum, odama geri döndüm ve aynada, dağınık omuzlarıma düşen saç parçacıklarını izlerken bir karar vermeye başladım. O karar üç gün sonra onları dizlerinin önünde ağlayıp, af dileyerek eğiltecekti. Doğru mu yaptığım hâlâ aklımda.
Hayatta hiç kimseye, hiç hayal etmediğim bir şey olur mu? Şimdi bunu anlatıyorum, önce kim olduğumu ve bu Pazar öğleden öncesi kim olduğumu anlatmalıyım.
Ben Ayşe Kaya Mendozayım. İstanbulda tekstil tüccarı bir ailede doğdum. Babam şehir merkezinde ince kumaş satan bir dükkan işletirdi. Lif, ipek ve Mısır pamuğu arasında büyüdüm; kaliteye saygı duymayı, korumayı ve saklamayı çocukluktan öğrendim.
23 yaşındayken, bir düğünde Ahmet Mendozayla tanıştım. O, bir inşaat mühendisi, benden on yaş büyüktü, sözünde duran, ciddi bir adamdı. Altı ay içinde evlendik. Kahve kokulu sabahlar ve balkonda uzun sohbetlerle inşa edilen bir evlilikti. 1990lu yıllarda, Efe iki yaşındayken Bağcılarda iki katlı bir ev aldık; bahçeye buganvilya, yasemin ve limon ağacı diktik. Efe burada yürümeyi ve doğum günlerini kutlamayı öğrendi. Ahmet ve ben burada yaşlanıp, birlikte bir ömür geçirdik.
Saçlarım, uzun, gümüşi bir hatıraydı; Ahmet Pazar günleri bana örer, eski filmleri izlerken En güzel şey sensin derdi. Ahmet beş yıl önce ani bir kalp kriziyle öldü; o günden beri saçlarımı kesmemeyi kendime bir söz gibi belirledim; onun yanımda kalmasını sağlamak için.
Efe bizim tek oğlumuzdu. Lise bitince özel üniversitede işletme okuması için para verdik; iş bulamadı, bir türlü tutunamadı; iş bulmakta zorlanıyordu. Sonunda bir partiyle tanıştığı Defne ile hızlı bir evlilik yaptı. Yeni bir ev lazım, dediğimde hemen evimi açtım; yalnız oturuyordum, yeniden aile yemekleri yaparak evin kokusunu yeniden canlandırmayı umuyordum. Aylık 2.000 TL (o zamanki 2.000 doların yaklaşık karşılığı) para transferiyle onlara destek oldum; Ahmetin bıraktığı emekli maaşı ve birikimler sayesinde bu para benim için büyük bir yük değildi. Oğlum benim kanımdan, ona yardım etmeyi bir görev gibi görüyorum, derdim.
İlk aylar iyiydi. Defne bazen mutfakta yardım eder, Efe bana sarılıp Teşekkür ederim anne, sensiz neler yapardık? derdi. Ancak Defne, Anne, o elbise modası geçmiş, Yemeklerin çok geleneksel, artık hafif şeyler yenir, gibi ince iğneler atmaya başladı. Efe ise bu sözleri gülerek ya da gülümseyerek geçiştiriyordu; ben ise bir anne olarak hâlâ çocuklarımı savunmaya çalışıyordum.
O öğleden sonra, saçlarım kesilmiş halde uyandığımda, Defnenin buz gibi sözleri İşte bu şekilde yerini öğrenirsin. beni bir daha bağlamaz hâle getirdi. Artık bir gerekçe aramak mümkün değildi.
Senin evin kimindir? diye soruyorum kendime. Bir hafta içinde, bir avukatla konuştum; adını Avukat Mehmet Çelik olarak biliyorum. Efe ve Defne evinizde kira sözleşmesi olmadan oturuyorlar. 30 gün içinde çıkmaları gerekiyor, dedim. Yapacak bir şey var mı? diye sordu. Hayır, ben kararımı vermiş durumdayım, dedim.
Efe ve Defne oturma odada oturuyordu. Defnenin gülümsemesi hâlâ gözlerimde. Anne, ne oldu? diye sormamla sesim kırıldı. Defne kollarını kesti, İşte bu şekilde yerini öğrenirsin. dedi. Efe, koltuğundan kalkmadan Anne, aşırı tepki verme, bu kadar uzun saçların seni eski moda gösteriyordu, dedi.
Ben gözyaşlarımı yuttum, odama geri döndüm. Aynada, kırık saçlarımın üzerindeki dalgalı parçacıkları izlerken bir karar vermeye başladım. Üç gün sonra, Defneye oturmasını söyleyecektim ve Evinizden 30 gün içinde çıkın. diye bildirecektim. O kararın doğru mu olduğu hâlâ aklımda.
Bir bakıma, hayatımda bir an vardır ki kalbiniz o kadar kırılır ki sesini duymazsınız. O an, bir Pazar öğleden sonra, bir uykudan uyandığınızda saçlarınızın kesildiğini fark ettiğinizde gelir. Ben de şimdi burada, 58 yaşındayım, ve bu anı hiç hayal etmezdim.
Şimdi, geçmişi anlatmadan önce, kim olduğumu hatırlamanız gerekir. Ben Ayşe Kaya Mendozayım, İstanbulda tekstil tüccarı bir ailede doğmuş, babamın ince kumaş dükkanında büyümüş bir kadınım. Ahmet Yıldızla evlendim, birlikte bir ev kurduk, uzun saçlarımı onunla paylaşarak tuttum; onun ölümüyle bu saçı asla kesmemeye söz verdim. Oğlum Efe bizim tek çocuğumuz, onun evlendiği Defne ise hayatıma bir çatlak getirdi.
O gün, sabah kahvaltısında bir tavuk ve patates püresi hazırlamıştım; bugün de aynı şeyleri yapıyorum, sadece evin içinde bir eksik var: uzun, gümüşi saçlarım. Ancak bu eksiklik, benim için bir dönüm noktası, bir aydınlanma anı oldu.
Evin bahçesinde kırmızı buganvilyalar hâlâ çiçek açıyor, limon ağacım mevsiminde meyve veriyor. Çocukluğumun anıları, evin duvarlarına işlenmiş gibi duruyor. Defnenin iğneli sözleri, Efenin sessiz onayları ve benim içimdeki kırılma, bir araya gelerek yeni bir kararın doğmasını sağladı.
Üç gün sonra, Avukat Mehmet Çelikle bir araya geldim. Efe ve Defne, evinizden 30 gün içinde çıkın, dedim. Avukat, Yasal süreç 30 gün sürecek, evin sahibi sizsiniz, hakkınız var, dedi. Efenin gözleri kırmızıydı, Defne ise kıskançlıkla doluydu; ama artık benim evim benim, ben de kendime bir yer buldum.
Zaman geçiyor. Şimdi, her sabah tek başıma kahvemi içiyorum, bahçedeki limon ve buganvilyaları izliyorum. Efe artık benim evimde değil, kendi hayatını kuruyor; bir iş buldu, kirada bir daire kiraladı, kendine bir gelecek inşa ediyor. Defne ise geçmişteki hatalarından ders alarak yeni bir iş buldu, ama artık benim hayatıma karışmıyor.
Ben artık özgürüm. Kısa saçlarım hâlâ omuzlarımda kalıyor, ama bu saçlar benim kimliğimi tanımlamıyor. Eski anılar, uzun saçların bir parçası olarak kalbimde saklı, ama şimdi yeni bir ben var: kendine güvenen, sınırlarını bilen, sevgiyle ama özgürce yaşayan bir kadın.
Bu anlatıyı okuyan siz, eğer bir başkasının sizi hayal ettiğinizden daha çok ezdiğini, sınırlarınıza dokunduğunu hissettiyseniz, lütfen yorumlarda paylaşın. Benim hikayemi duydunuz; belki sizin de bir hikayeniz vardır. Burada yalnız olmadığınızı bilmek önemlidir.
Şimdi, hâlâ aynı evi yaşıyorum, ama artık kendi yerimi biliyorum. Defnenin gülümsemesi geçmişte bir anı; benim sesim hâlâ buradayım, sesim hâlâ duyuluyor. Her şey değişti, ama ben hala buradayım, ayakta duruyorum.
Hayat bir Pazar öğleden sonrası gibi beklenmedik bir anda değişir. Saçlarımı kaybettiğimde, kimliğimi, sınırlarımı yeniden buldum. Şimdi, bu geçmişi bir ders olarak saklıyorum ve geleceğe umutla bakıyorum.
Siz de bir sınırı aşmak, bir hayal kırıklığını aşmak zorundaysanız, lütfen yorumlarda paylaşın. Belki bir gün, birinin bir hikayesini okuyarak kendi yolunu bulur. Bütün bu uzun yolculuk sonunda, en önemli şeyin kendine saygı göstermek olduğunu anladım.
Ben Ayşe Kaya Mendoza, 58 yaşındayım, dul, anne ve nihayet kendimim. Türk lirası 2.000 (aylık) gibi bir para göndermiştim onlara; artık bu para benim değil, kendi hayatıma yön vermek için bir araç.
Siz de bir şeyler paylaşmak isterseniz, buradayım. Hayat bir çiçek gibi, her bahar yeniden açar. Saçlarım kesilmiş olsa da, ruhum hâlâ büyüyor.
—
(Bu metin, orijinal hikâyenin uzunluğunu ve duygusal derinliğini koruyarak, Türkiyenin kültürel unsurlarıyla, isimleri, şehirleri, para birimini ve ifadeleri Türkçeye uyarlayarak yeniden anlatılmıştır.)
