Köşkün içinde Fransız parfümlerinin ve sevilmezliğin keskin bir kokusu vardı. Küçük Nergis, sıcaklığı sadece bir çiftten biliyorduevin yardımcısı Ayşenin elleri. Ama bir gün, kasadaki para kayboldu ve o eller bir daha geri dönmedi. Aradan yirmi yıl geçti. Şimdi, kucağında çocuğu ve yakıcı bir gerçekle eşiğinde duran kişi bizzat Nergisti…
***
Hamurun kokusu evin ta kendisiydi.
Ama o büyüdüğü, mermer merdivenli, üç katlı kristal avizeli ev değilhayır. Gerçek ev Kendi hayalinde yarattığı, küçücükken mutfakta tahta taburede otururken ve Ayşenin sudan kızarmış elleriyle hamuru yoğurduğunu izlerken uydurduğu evdi bu.
Neden hamur canlı? diye sormuştu beş yaşındaki Nergis.
Nefes aldığı için, derdi Ayşe, işinden başını kaldırmadan. Bak nasıl kabarıyor? Fırına gireceği için seviniyor. Tuhaf, değil mi? Ateşe seviniyor.
O zaman anlamamıştı Nergis. Şimdi anlıyordu.
Köy yolunun kenarında durmuştu, kucağında dört yaşındaki oğlu Mert ile Otobüs onları bırakıp gitti; gri, Şubatın nemli akşamı içinde yalnızca köyün kendine has bir sessizliği vardıüç ev ötedeki adımın kar üzerindeki gıcırtısını bile duyardın öyle derin bir sessizlik.
Mert ağlamıyordu. Son altı ayda ağlamamayı öğrenmiştineredeyse hiç ağlamıyordu artık. Sadece koyu, çocukça olmayan ciddiyette bakarken Nergis ürperirdi: Babasının gözleri. Babasının çenesi. O ayaz sessizlikte gizli bir şeyler.
Şimdi düşünmemeliydi onu.
Anne, üşüyorum.
Biliyorum yavrum. Hemen bulacağız.
Ne adres biliyordu, ne Ayşenin hala yaşayıp yaşamadığını… Yirmi yıl geçmiş, bir ömür Aklında sadece Çamlıköy, Sakarya tarafı kalmıştı. Ve o hamurun kokusu. Ve bir tek o ellerin avucunda gerekçesizce, başını okşayan sıcaklık.
Yol, yamulmuş çitlerin önünden geçiyordu. Birkaç pencere sarı, zayıf ama diri bir ışık yayıyordu. Nergis, köyün ucundaki küçücük eve geldi; ayakları artık daha ileri taşıyamıyor, Mert de iyice ağırlaşmıştı.
Kapıdan önce cılız bir kapı gıcırtısı. İki basamaklık küçük bir tahta merdiven, karla örtülü. Takırdayan eski kapı, boyası dökülmüş.
Kapıyı çaldı.
Sessizlik.
Sonra sürünen, yavaş adımlar. Sürgü kenara çekiliyor. O seskısılmış, yaşlanmış ama tanıdıkNergisin boğazında düğümlendi.
Kim gelir böyle zifiri karanlıkta?
Kapı açıldı.
Kapı eşiğinde minik bir ihtiyar, yün hırkası gece gömleğinin üstüne çekilmiş. Yüzü buruş buruş, binlerce kırışık; ama gözleri Aynı gözler. Berrak, mavi, hayata hâlâ tutunan.
Ayşe abla
İhtiyar yerinde dondu kaldı. Sonra yavaşça, o aşina, çalışmaktan nasır tutmuş elini Nergisin yanağına dokundurdu.
Allah Allah Nergiscik mi bu?
Nergisin dizlerinin bağı çözüldü. Çocuğunu kucağına sımsıkı bastırmış, bir kelime bile edemiyor, gözyaşları sıcacık yanaklarında süzülüyordu.
Ayşe abla hiçbir şey sormadı. Nereden geldin?, Neden? veya Ne oldu? diye sormadı. Sadece kapının yanında asılı duran eski pardesüsünü çıkarıp usulca Nergisin omuzlarına örttü. Sonra Merti eline aldıçocuk sesini çıkarmadan, o koyu gözlerle Ayşe ablasına baktı.
Bak işte, evine hoş geldin kuşum, dedi. Gir bakalım, gir yavrum.
***
Yirmi yıl.
Bir imparatorluk kurmaya, yıkmaya yeter. Anadili unutturmaya, ana babayı hayatta gömülü bıraktırmaya yeter; Nergisin anne babası hâlâ yaşıyordu belki, artık birer yabancıydılar, kiralık evin eşyası gibi.
Çocukken Nergisin aklına göre evleri bütün dünyaydı. Dört kat huzur; şömineli bir salon, babasının sigara kokulu disiplinli çalışma odası, annesinin kadife perdelere gömülü odası veen altta, yarı bodrumdamutfak. Nergisin bölgesi. Ayşe ablanın krallığı.
Nergiscik, canım burada durma, derdi dadılar, mürebbiyeler. Yukarıda annenin yanına çık.
Ama annesi yukarıda hep telefondaydı. Sürekli. Arkadaşlarıyla, iş ortaklarıyla, sevgilileriyleo kısmı o zaman anlamazdı ama hissederdi: Bir yanlışlık vardı. Annedeki gülüş, sonra babası girince yüzündeki birden sönen o ifade.
Ama mutfakta her şey doğruydu. Orada Ayşe abla ile çarpık, kenarları yamuk mantılar yapardı. Hamur kabarsın diye birlikte beklerlerdi: Şşş, Nergiscik, fazla konuşma, kırılır kendini bırakır. Yükses sesler çıktığında Ayşe abla onu kucağına alır, köy türküleri mırıldanırdı.
Bir gün, altı yaşında, Nergis birden sormuştu:
Ayşe abla, sen benim annem misin?
Olur mu hiç? Ablacığım, ben sadece hizmetçiyim.
Peki sana neden annemden daha çok seni seviyorum?
Ayşe abla uzun süre sustu, elleriyle Nergisin saçlarını okşadı. Sonra kısık sesle fısıldadı:
Sevgi istemez ki. Gelir, bir bakarsın içindesin. Anneni de seversin, ama başka türlü.
Nergis sevmiyordu. O yaşta, çocuk aklıyla biliyordu bunu. Annesi güzel, önemli bir kadındı; giysi alır, Parise götürürdü. Ama hastalanınca başında beklemezdi. Onu yapan Ayşe ablaydıgeceleri, serin avucunu alına koyarak.
Sonra o akşam gelmişti.
***
Seksen bin lira, dedi annesi, yarı aralık kapıdan.
Kasanın içindeydi. Eminim.
Belki harcadın, unuttun?
Cemil!
Babasının sesi Yorgun, kupkuru, hele son yıllarda iyice soluk bir tını:
Peki, tamam. Kim ulaşabiliyordu kasaya?
Ayşe abla temizlik yapıyordu. Kodu biliyorbizzat ben söyledim, tozu silsin diye.
Duraksama. Nergis, koridorda duvara yapışmış, içeride bir şeylerin için için kopmakta olduğunu hissediyordu.
Annesi kanser, dedi babası. Tedavisi pahalı. Geçen ay avans istemiş.
Vermedim.
Niye?
Hizmetçi çünkü, Cemil. Her hizmetçiye annesi, babası, kardeşi için para mı vereceğiz?
Sema.
Ne Seması? Görmüyor musun. Paraya ihtiyacı vardı, kasaya erişimi vardı
Emin değiliz.
Polisi mi çağıracaksın? Herkes duysun, evimizde hırsızlık var!
Sessizlik yine. Nergis gözlerini kapadı. Dokuz yaşındaydıanlıyordu, ama değiştirmeye gücü el vermiyordu.
Ertesi sabah Ayşe abla eşyalarını topladı.
Nergis, kapı aralığından bakıyordumini minnacık, ayaklarında ayı desenli pijaması, çıplak ayaklar soğuk zeminde. Ayşe abla, yıpranmış çantasına giysilerini, ocağının baş ucundaki küçük nazar boncuğunu ve sabahlığını koyuyordu.
Ayşe abla
Yüzü; sakin. Sadece gözleri kıpkırmızı, şişmiş.
Nergiscik. Neden hala uyanıksın?
Gidiyor musun?
Gidiyorum yavrum. Annemin yanına, hasta kendisi.
Ben ne olacağım?
Ayşe abla diz çöktüonunla aynı hizaya gelsin diye. O hep hamur kokardı, hamuru olmasa bile.
Sen büyüyeceksin, Nergiscik. İyi bir insan olacaksın. Belki bir gün beni Çamlıköyde ziyaret edersin. Hatırlarsın değil mi?
Çamlıköy
Aferin.
Alnına kısa, kaçamak bir öpücük kondurup çıktı.
Kapı kapandı. Kilit döndü. Ve o kokuhamurun, sıcağın, evin kokusubir daha dönmemek üzere yok oldu.
***
Ev minicikti.
Bir oda, köşede eski bir soba, plastik örtülü masa, dantelli perdeler ardında iki yatak. Duvarda o eskimiş minik nazar boncuğu, zamandan ve mum isinden kararmış.
Ayşe abla bir koşturmaca içinde; çay koydu, küpten reçel çıkardı, Merte yatağı hazırladı.
Otur hele Nergiscik, dedi. Ayakta hakikat olmaz. Isın, konuşuruz daha.
Oturamıyordu. Kendisini bu yoksul, harap evde, dört katlı köşkün bir zamanlar varlıklı kızı olarak, tuhaf bir halde buldu.
Huzur.
Uzun zamandan sonra ilk defagerçek huzur. İçinde, sanki yıllardır çınlayan bir tel, yavaşça gevşemişti.
Ayşe abla, dedi Nergis, sesi acıyla titreyerek. Beni affet.
Neyine yavrum?
O zaman seni koruyamadığım için. Bunca yıl sessiz kaldığım için. Ve
Boğazı düğümlendi. Nasıl söyleyecekti? Nasıl anlatılırdı?
Mert uyuyakalmıştı. Ayşe abla çay bardağını avuçluyor, sessizce bekliyordu.
Ve Nergis anlattı.
Ayşe ablanın gidişinden hemen sonra evin tüm o sıcaklığını yitirdiğini, iki yıl sonra annesiyle babasının boşandığını Babasının işleri çöktü, şirket battı, ev gitti, arabalar, yazlıklar elden çıktı. Annesi Almanyaya başka biriyle gitti; babası kiracılığa ve içkiye teslim olup öldü. Nergis, yirmi üçünde, yalnız başına kaldı.
Sonra Sarper çıktı karşıma dedi başını önüne eğerek. Okuldan beri arkadaşız. Bizde çok kalırdı, hatırlıyor musun? Sıska, afacan, hep şeker çalardı kavanozdan.
Ayşe abla başıyla onayladı.
Hatırlıyorum o çocuğu.
Umarım ailem olur diye düşündüm. Gerçekten, nihayet bir aile Ama Kumarbazmış. Makine, iskambil, her şeye Gizlemiş. Anlayınca çok geçti. Borçlar. Alacaklılar. Mert
Sustu. Sobada çıtırdayan odun sesi. Minik ikonanın önünde titrek mum ışığında duvara gölgeler düşüyordu.
Boşanacağımı söylediğimde yutkundu Nergis. Her şeyi itiraf etti. Dürüstlüğüne değer veririm sandı. Affederim sandı.
Neyin itirafı kızım?
Nergis gözlerini kaldırdı.
O yaptı O çaldı o paraları kasadan. Kodu öğrenmiş, evdeyken bir şekilde görmüş. Kumar borcu için lazımmış Sıra bana gelince kabahati sana attılar.
Sessizlik.
Ayşe abla hiç kımıldamadı. Yüzü ifadesizdi. Sadece elleri, bardağı öyle sıkı tutuyordu ki knucklesları bembeyaz kesilmişti.
Bağışla beni Haftalar önce öğrendim. Gerçekten bilmiyordum, inan inan bana.
Sakin ol.
Yavaşça ayağa kalktı, Nergisin yanına gelip yirmi yıl önce olduğu gibi diz çöktüzorlanarak, eklemleri canı yanıyormuşçasınagöz hizalarında birleştiklerinde
Ne yapabilirdin ki kızım?
Ama annen Paraya ihtiyacın vardı, sağlık masrafları
Annem bir sene sonra Hakkın rahmetine kavuştu. Nur içinde yatsın, dedi Ayşe abla, ellerini kaldırıp dua ettiBen de yaşıyorum. Bahçem var, keçim var. Komşular iyi. Fazlasına gerek yok ki.
Ama seni kovdular! Hırsızlık ithamıyla!
Bazen, yalandan da olsa bir yol açar Allah dedi, sesi kısılmış fısıltıydı. Eğer atmasalardı, belki anneme kavuşamayacaktım. Yıl boyunca başında kaldım, en kıymetli bir yıldı o.
Nergis sustu. Göğsünde bir yanmamahcubiyet, acı, minnet, sevgiher şey bir arada, iç içe.
Kızdım mı? E tabii ki kızdım. Çok zoruma gitti. Ömrümde bir kuruşuna bile göz dikmemişim, şimdi bir gecede adıma hırsız dediler Ama sonra Sonra geçti. Hemen olmaz. Yıllar sürer. Ama içindeki küskünlüğü büyütüp saklarsan, o seni yer bitirir. Ben yaşamak istedim.
Nergisin ellerini kendi nasırlı, pütürlü avuçlarının arasına aldı.
Bak, yine geldin işte. Oğlunla, şu eski kulübeme. Yani unutmamışsın. Yani sevmişsin. O her kasadaki paradan daha değerli, bilir misin?
Nergis çocuklar gibi ağladı. Yetişkinlerin gizli, kuru gözyaşı gibi değil Çocukluğundaki gibi, hıçkırarak, o incecik omuza sığınarak.
***
Sabah, Nergisi bir koku uyandırdı.
Hamur kokusu.
Gözlerini açtı. Yanında Mert, yastığın üzerinde yayılmış, mışıl mışıl. Perdenin arkasında bir kıpırtı; Ayşe abla, bir şeyler karıştırıyor, kağıt hışırdatıyor.
Ayşe abla?
Uyandın mı, gel hadi, börekler soğuyor!
Börekler.
Nergis, sanki rüyada gibi, perdeden geçti. Masanın üstüne eski bir gazete serilmiş, üzerinde börekleraltın sarısı, biraz yamuk yumuk, tıpkı eski zamanlardaki gibi Ve o koku Ev kokusu.
Ben de düşünüyorum, dedi Ayşe abla, çayın buharını üfleyerek.Şehirde kütüphanede yardımcı arıyorlar. Maaşı az ama buradaki harcama da yok denecek kadar az. Merti de anaokuluna verebiliriz. Müdüresi çok iyi bir hanım. Bakarsın ilerisi güzel olur.
O kadar sade, o kadar doğal anlatıyordu kiher şey sanki çoktan kararlaştırılmış, kendiliğinden yoluna girmiş gibiydi.
Ayşe abla, Nergis durdu. Ben Ben senin için bir hiçim. Bunca yıl geçti. Neden neden kabul ettin beni? Hiç sorgulamadan?
Ayşe abla ona baktı, dünyanın en içten bakan gözleriyle; derin, bilge, huzurlu.
Hatırlıyor musun bana sormuştun, niye hamur canlı diye?
Nefes aldığı için, dedi Nergis.
İşte, sevgi de böyledir. Nefes alır işte. Onu işten kovamazsın, evden süremezsin. Yüreğe yerleşti mi, çıkmaz. İster yirmi sene bekle, ister otuz.
Sıcak, elmalı bir börek koydu önüne.
Hadi ye, iyice zayıflamışsın kızım.
Nergis ısırdı. Ve yıllar sonra ilk defagerçekten gülümsedi.
Dışarıda güneş doğuyordu. Kar, ilk ışıkta pırıl pırıl. O dev, karmaşık, adaletsiz dünya Bir anlığına sade ve iyi görünüyordu. Tıpkı Ayşe ablanın börekleri, elleri ve sevgisi gibi.
Bir sevgi var ki… Onun parası yok, bedeli yok. O sadece varve içimizde atan bir kalp oldukça hep var olacak.
Kalbin hafızası tuhaf. Tarihler, yüzler, yıllar unutulabilir; ama annenin börek kokusu, son nefese kadar silinmez. Belki de, sevgi başımızda değil, çok daha derinde yaşar. Darbeler, yıllar ulaşamaz ona. Bazen her şeyiniitibarını, parasını, gururunukaybetmen gerekir, eve dönüş yolunu, o bekleyen elleri, hatırlayabilmen içinDışarıda bir karga ötüyor, çatıdan karlar çatırdayarak yere dökülüyordu. Nergis pencereye döndü, Mertin uyanmasını seyretti. Çocuk, gözlerini açar açmaz odanın sıcağına, tuhaf güvenine gülümsedi. O an, yıllardır beklediği, eksik hissettiği bir parça yerine oturmuş gibiydi.
Ayşe abla çaktırmadan göz ucuyla ona baktı, peşinden ellerini açıp bir dua mırıldandı. Sanki evin içinde görünmeyen eski köklerden bir sıcaklık, bir sabır, bir iyileşme yayıldı. Nergis o masada, fakir ama eksiksiz o sofrada kendini ilk kez ait hissetti. Ve geleceğin, ürkütücü bilinmezliğin arasından bir yol açılmaya başlamıştı.
Bak kızım, dedi Ayşe abla, eliyle pencereyi göstererek, Bahar gelecek. Toprak hep yeniden uyanır. Sen de uyanacaksın. Kimsenin sana öğretemediği bir şeyi, burada, yeniden öğrenirsin: Kendi köklerini, kendi gücünü.
Nergis hiç konuşmadı. Manzaraya, çocuk kahkahasına, börek kokusuna karışan sessiz bir sözsüzlüğün içinde, içinden geçip giden eski acıların minik minik çözülüşünü hissetti.
Bazen, başımıza yıkılmış sandığımız evlerin enkazından tek bir sıcak avuç, tek bir kokuylabize yeni bir hayat filizlenir. Ve o hayat, tıpkı hamur gibi, sevgiyle yoğrulursa, bir daha eski boşluğuna dönmez.
Nergis, o sabah ilk defa, belki de hayatında ilk defa, bir yuvanın ne olduğunu anladı. Hem eskiyi hem yeniyi kucakladı; kulübede, Ayşe ablanın nasırlı ellerinden, oğlunun kararmış gözlerinden aldığı umutla İçinde bir yer, sonunda gerçekten ısındı.
Dışarıda karların erimesiyle ilk defa toprağın kokusu ulaşırken, Nergis gökyüzüne baktı, derin bir nefes aldı. Ve işte, nihayet, hayattaki en zor dersi kalbinde taşıyabileceğini duyumsadı:
Kırılan bütün dallar yine köklerinden filiz verir.
Yavaşça, hayatına yeniden başladı.




