Hikâyesi ekrana yansıdığında milyonlar hıçkırıklarını tutamadı ülke gözyaşlarına boğuldu.
Otuz yıl boyunca ondan kimsenin haberi yoktu. Ne ışık ne de su… Türkiyede, teknolojinin ve konforun hâkim olduğu bir çağda, Zehra Duru adında bir kadın geçmiş yüzyılların buğusunda, bir eski fotoğraf gibi yaşamını sürdürüyordu.
Hikâyesini milyonlar gördüğünde ülkenin kalbi paramparça oldu.
Bu, 70li yılların başlarında olmuştu. Bir televizyon ekibi, Anadolunun kuzey yaylalarına yoksulluğun izini sürmeye çıkmıştı. Fakat orada sadece bir belgesel konusundan fazlasını bulacaklarını bilmiyorlardı: Gri bulutlar arasında kaybolmuş roman karakteri gibi bir kadın, Karadenizin hırçın dağlarında, kayıp bir zamanın içinde…
Çiftliğin kapısını cılız, üzerinde yamalı pantolonlar olan biri açtı. İçeride yağlı boya gibi soluk duvarlar, küçücük bir camdan sızan loş ışık ve kömür sobasından yayılan miskin bir sıcaklık vardı.
Ellerinin sırtı soğuktan çatlamış, yüzü rüzgârda sertleşmişti. Hayatı küçültülmüş gibiydi: ahır, toprak, suskunluk ve birkaç tavuk. Fazlası yoktu, ama yaşaması için yetiyordu.
1926da burada gözlerini açmıştı. Çocukken bile buz gibi sabahlara, kovada donan sulara, çetin kışlara ve başı hiç kalkmayan zorlu işlere alışmıştı. Zamanla babası, annesi, akrabaları bir bir göçüp gitmişti. Otuz iki yaşında, koca dağların ve terkedilmiş çiftliğin yalnız hükümdarı kalmıştı.
Burası, birkaç erkek gerektiren bir yerken, o tek başına direndi. Ne gururdan ne inattan Büyüdüğü toprağa olan sadakatten vazgeçmedi.
Hayatı, soğuk gecelerde yorgan yerine eski paltoyu üstüne çekmek, günde 16-18 saat dur durak bilmeden çalışmak, haftalarca tek kelime etmeden yaşamak demekti. Yalnızca rüzgârın fısıltısı, karın sessizliği ve derin bir iç çekiş…
Yönetmen Yalçın Akarsu, geçmiş yüzyıldan bir kadın hikâyesini duyduğunda, kar fırtınasında yolunu kaybederek onun evine varmıştı. Kapıyı çaldığında karşısında bir trajedi ya da aciz biri değil, sükûnetle dimdik bir insan duruyordu.
Zehra ne şikâyet etti, ne sızlandı. Sadece, sessiz ve göçmen bir kuş gibi, her gününü anlattı.
Belgesel 1973te TRT ekranlarında yayımlandı. Abartısız, fonda müzik yok, anlatan yok Sadece gerçek: Karanlık sabahlar, yalnız kahvaltılar, ağır bir emek. Ve Türkiye ekranda nefesini tuttu.
Milyonlar, sessiz ve ıslak gözlerle izledi.
Sonrasında binlerce mektup, yardım kolileri, yeni bir hayat teklifi Elektrik, radyo, sıcaklık, insan sesi hepsi birden bire onun hayatına dokundu. Ama Zehra aynı Zehra kaldı. Şöhreti istemedi, gösterişe yüz çevirdi. O, yaşamaya devam etti sadece.
Sağlığı el vermediğinde, çiftliğini satıp yakın kasabadaki küçük bir eve geçti coğrafi olarak birkaç kilometre ötede, ama bambaşka bir dünyada. Orası sıcaktı, suyu eksik değildi, komşuları vardı.
Kitaplar yazdı, yeni belgesellere çıktı, Anadoluyu gezdi. Ona sembol, efsane kadın, kahraman dediler. O ise sadece şunu söyledi:
Yapmam gerekeni yaptım.
2018de, doksan bir yaşında aramızdan ayrıldı. Yalnızlık hoşuna gitmiyordu sadece kendi yaşamını sürdüren kimse olmadığı için gitmemişti. Gücü sessizdi. Merhamet istemedi, sahne istemedi, alkış istemedi.
Onu bulduklarında, acınmak için değil, görülmek için kapısını açtı. Dünya, onu sonunda izledi bir acı tablosu olarak değil. Onurlu bir insan olarak. Direncin simgesi… Gerçek gücün sessizliğini kanıtlayan biri olarak. O tarihe yön vermedi. Yalnızca kendi tarihini yaşadı.
Ve hepimize unuttuğumuz bir hakikati hatırlattı: En büyük cesaret, ne ışık altında, ne kameralar önünde, ne de kalabalığın gözünde parlıyor kışın sessizliğinde, karanlıkta ve kendi hayatını, kimsesizce sırtlananların ellerinde yaşıyor.
