Kadim Geleneklerin Gölgesinde Bir Düğün Rüyası
Uçsuz bucaksız kayalıkların arasında, Anadolunun tenha bir köyünde, zamanın sanki sonsuz bir uykuda olduğu bir yer vardı. Orada, on beş yaşındaki Gülnaz yaşardı. Yaşı gençti, ama gözlerinde derin bir hüzün ve yıllara meydan okuyan bir olgunluk gizliydi. Evleri, liken tutmuş taşlardan örülüp uçurumun tam yamacına yaslanmıştı; dar pencereleri eski bir kalenin mazgalı gibi karanlık ve soğuktu. Güneş doğarken, Gülnaz çatıya usulca süzülüp uzaklardaki dağların tepe noktalarının ilk ışıkla yanışını seyrederdi. O anlarda göğsünde, başka bir dünyanın, başka bir hayatın var olabileceğine dair sessiz bir umut süzülürdü.
Onun kaderi, daha çocukken yazılmıştı. On iki yaşına bastığında, annesi ve babası ona, hiç tanımadığı bir adamla evlendirileceğini bildirmişti. Anne, boş bakışlarla aile onuru dedikçe başını öne eğmişti. Gülnaz sesini çıkaramamış, içinde büyüyen duyguları usulca, kalın gelenek perdelerinin ardına saklamıştı.
Ama bir gece, kızın kalbinde fısıltı gibi konuşan, kimselere söylenemeyen bir şey filizlendi. Yan komşunun oğlu Cem, Gülnaza öyle bir bakardı ki, dünya bir anlığına susardı. Nadiren karşılaştıkları köy kuyusunun başında, serin sular gökyüzünün aynası gibiydi ve eski aşk hikâyelerinin yankısını taşırdı. Birkaç kelime, bir elin teması, bir bakış İçinde koskoca bir evrenin durması için yetiyordu. Gülnaz, bu sırrın gün ışığına çıkmasının neyle sonuçlanacağını iyi bilirdi. Ama yürek, eğilip bükülen bir şey değildi.
Köyde söylentiler, dağ yamaçlarından esen rüzgâr gibi ansızın yayıldı.
Evvel başta fırın başında fısıldaşan kadınların bakışları değişti; erkekler cami avlusunda sustuğunda hava ağırlaştı. Ayıp lafı, boz bulanık bir gölge gibi kol gezmeye başladı.
Gülnaz, değişimi önce diğerlerinden önce hissetti. Suya giderken, komşu kadınlar sohbeti aniden kesiyordu. Çocuklar bile iç çekerek bakıyordu ona; sabah güneşi bile eskisi gibi sıcak gelmiyordu. Dağlar tarif edilemez şekilde sertleşmiş, günün aydınlığı bile soğumuştu.
Bir akşam, babası onu, halının üzerinde oturan iki akrabasıyla birlikte, odasına çağırdı. Yüzleri taş gibi, hareketleri titizdi. Babasının sesi sessiz ama dalgakıran gibi sûretten yıkıcıydı: Dedikodular, sınırlar, aile namusu Her kelime taş gibi yüreğine düştü. Gülnaz başını eğdi, içindeki korku dalgalarına teslim oldu.
Bu konuşmadan sonra, onu artık pek dışarıya çıkarmadılar. Güneşi selamladığı çatı, artık bir mahzende gibiydi. Annesi adımlarını gözetlerken, Gülnazın düşünceleri uzaktaki rüzgârlar gibi savruluyordu. Evde sessizlik ve keçilerin uzaktan gelen beğenmesi dışında hâkim olan sessizlik vardı.
Cem de havadaki tuhaflığı sezmişti. Dar sokaktan geçerken, camlar art arda kapanıyordu. O da bir yerden, felaketin yaklaştığını hissediyordu. Bu köyde, yapılan hataların anıları, iyilikten daha uzun yaşardı.
Birkaç günü acı bir bekleyiş sardı. Gülnaz, dış dünyada ne olup bittiğine dair hiçbir şey duymuyordu ama köy sırrı, evin taşlarından bile sızıyordu. Denilene göre nişanlısı, düğün hazırlıklarını çabuklaştırmak için gelecekti. Ailenin şerefi, bu evlilikle koruma altına alınacaktı.
Güneş yamaçların ardına çekildikten sonra annesi yanına geldi. Gözlerinde yorgunluk ve endişe vardı. Ona en ufak bir sitemde bulunmadı; sadece, Her şey iyi sonlansın, yoksa sonuçları ağır olur dedi. Annede katı gelenekten çok, toplumdan ve yüz kaybından duyulan korku vardı.
Cem bir cesaret anında, küçük erkek kardeşiyle Gülnaza bir not ulaştırdı: Konuşmamız lazım. Bu çok önemli. Gülnaz gece yarısı notu bulduğunda yüreği göğsünü parçaladı. Bir kere daha görüşmek, veda etmeden gitmekten daha iyiydi; ama her buluşma bir riskti.
Ertesi gün, Gülnaz köy kuyusuna gitmek için komşuya yardım bahanesiyle evden çıktı. Cem oradaydı, yüzü daha ciddi, gözleri inanç doluydu. Kaçmak, şehirde yeni bir hayata başlamak, kaygılardan sıyrılmak Cemin hayalleri berrak ama sonu belirsizdi.
Gülnazın içi ikiye bölündü; bir yanda özgürlük isteği, bir yanda ailesine ve kardeşlerine duyduğu sadakat. Onun gidişi, ailesinin kalbini parçalardı. Bu diyarlarda, namus her şeyden önce gelirdi.
Birden, uzaktan, koyunlarını güden yaşlı bir adam belirdi. Kısa bir duraksayış, uzun bir bakış Sırları artık saklanamıyordu.
Akşam eve döndüğünde fırtına koptu. Baba öfkeden deliydi, akrabalar düğünün hızlandırılmasını istiyordu. Gülnaza bahçeye çıkmak bile yasaklandı; ağır havada bir tek sıcaklık, ocak ateşinin çıtırtısından ve uzaklardaki keçi sesindeydi.
Cem, öğrenince babasına danıştı; Gülnazla evlenmek istediğini söyledi. Babası ise, köyde çıkacak kavganın nesiller boyu süreceğinden korkuyordu.
Geceleri Gülnaz, hiç uyuyamadan, geleceğinin gürültüsünü dinliyordu. Kafasında, şehirde isimsiz olmaktan annesinin titreyen ellerine kadar her şey birbirine karışıyordu. Karar veremiyordu.
Şenlik için çeyiz, işlemeli yemeniler, bakır kaplar taşındı eve. Ama bütün kadınlar tedirgindi. Şenlik havası, rüya gibi ve yabancıydı.
Günler sonra, gelecekteki kocası köye geldi; Gülnazdan hayli yaşlı, yüzü donuk bir adamdı. Sözlerinde saygı vardı ama kalbinde sıcaklık yoktu.
O gece Cem, bir tanıdık çocukla son bir not ulaştırdı: Seçmek senin hakkın. Ne olursa olsun unutma
Gülnaz, o gece, yıldızlarla süslü gökyüzünü son kez izlemek için çatıya çıktı. Değişik bir serinlik vardı; bir yanda ailesinin koruyucu uykusu, bir yanda ise bir başka yerdeki Cemin hayali duruyordu. Kendi hayatı ve ailenden kalma kurallar arasında görünmeyen bir çizgideydi.
Köy susmuş bekliyordu. Başına gelecekler kaçınılmazdı; ancak Gülnazın kalbinde bambaşka bir hikâyenin başlayabileceğine dair kımıl kımıl bir duygu yeşerdi.
Düğünden bir gece önce, ay ışığıyla taşlar bile gölgelerden ibaretti. Gülnaz elleriyle çeyizindeki ince işlenmiş örtülere dokundu; ne kadar güzel olsalar da, kalbinde bir kıpırtı olmadı. Uzun düşüncelerin sonunda bir karar verdi. Diğerlerinin onun kaderini çizmeye hakkı yoktu.
Sabah olmadan, bir bohça hazırladı: bir yazma, biraz ekmek ve babaannesinin eski gümüş lirası. Hepsi, ardında bırakacağı köyü hatırlatan sembollerdi. Annesinin odası önünde tereddüt etti; sonra Cemin sözleri yankılandı, Seçme hakkın var.
Güneş dağ doruklarını renklendirmeye başlarken, Gülnaz usulca avluya indi ve kuyunun yolunu tuttu. Cem oradaydı, yüzü kaygılı ama umut doluydu. Sessizce, şehir yoluna koyuldular. Planları, arada bir geçen bir kervana sığınıp hayata başlamaktı.
Yol dikenliydi. İnce kunduralarla dikenli taşlar ayaklarını acıttı, güneş yakıcıydı ama Gülnazı ayakta tutan özgürlük umuduydu.
Tam varacaklarken, köyden erkeklerin sesleri yankılandı. Peşlerinde babası da vardı. Yolun dar kısmında buluştular; baba, sessizce onları süzdü. Sonunda, Onur önce gelir. Sonucu iki aile de düşünmeli, dedi.
Cem niyetini açıkladı ve sahiplenmek istediğini söyledi. Fakat bu topraklarda, karar yalnızca âşıklara değil, tüm aileye, ata geleneğine bağlıydı.
O anda köyün aksakalı öne çıktı: Köye dönüp hep birlikte konuşmalıyız, kan davası çıkmasın, dedi. Ne ceza ne af, belirsiz bir alan sundu.
Geri dönüş, Gülnaz için acıydı. Her göz, her mırıltı bir yenilginin işaretiydi. Kadınlar pencereden bakıyor, çocuklar duvarların ardına saklanıyordu.
Aileler hemen toplandı; yerde halı, eller dizde Cem tekrar evlenmek istediğinden bahsetti. Babası, büyük bir kavga istemediklerinden yana oldu.
Nişanlı, tartışma ortasında söz aldı: Bir kalbi zaten başkası için atanla yeni hayata başlamam dedi. Bu, herkes için bir dönüm noktası oldu.
Yaşlılar şefkatten, hatanın kabulünden ve zorlamanın getirdiği daha büyük ayıptan bahsetmeye başladı. Tartışma sürdü, ama hava yavaşça yumuşadı.
Akşam vakti, eski nişan iptal edildi; Cemle Gülnazın, her şey resmen yoluna girdikten sonra evlenmesine karar verildi. Zor bir mutabakat, yorgun gözyaşları oldu.
Düğün gelişigüzel, saygı ve içtenlikle yapıldı. Gülnaz, daha önce hiç hissetmediği bir huzurla doldu. Bu, sessiz bir mutluluk, verdiği kararın getirdiği bir iç dinginlikti.
Düğün sonrası, genç çift, bir dokumacıda iş bulmak üzere şehre göçtü. Hayat kolay değildi; pazaryerinin gürültüsü, şehrin karmaşası yanında aşkı ve umutları vardı artık.
Zaman geçti, aileler de onarılıp kabullendi. Bir gün babası, kızı görmek için şehre geldi. Onu mutlu görünce içi biraz olsun rahatladı.
Günler geçtikçe Gülnaz, eski taş evini, bahar sabahlarını hatırladı. Anıları artık acıtmıyordu. Sevgi ve kökleriyle bağını koparmadan, geçmişin üzerine yeni bir geleceğin kurulabileceğini anladı.
Özgürlük bazen geçmişi silmek değil, geleceği yeniden yazmak demektir. O gece yaptığı seçim yüreğinin ve saygısının ortak zaferi oldu.
Fısıltı ve korkuyla başlayan hikâye, huzur ve yeni umutlarla sona erdi. O köyde herkes bu hikâyeyi yıllarca anlattı; çünkü kimi zaman, en katı geleneklerin bile ötesinde, bir kalp ile bir sevgi karanlığı delip geçebilir yeter ki, dinlemeyi bilen birkaç kişi olsun.
