Beş yıl önce, Roman’la evlendim. Bu, sevgiyle ve tüm zorlukların üstesinden gelebileceğimize inanarak verdiğimiz olgun bir karardı. Ancak düğünden önce, evlenme planlarımızı annesine açtığımızda ilk tepkisi buz gibi bir su dökülmüş gibi oldu:
“Benden hiçbir yardım beklemeyin! Benimle yaşamayacaksınız da! Bu evin tek hakimi benim, kimseye yerimi bırakmam!”
Roman’la birbirimize baktık. Özellikle ben şaşırmıştım. Çünkü üniversite yıllarında, yine onun annesinin isteğiyle, Roman kiralık bir eve çıkmıştı. “Herkes için daha kolay olur,” demişti. İşte o kiralık evde, evlendikten sonra da yaşamaya devam ettik, kendi evimizi biriktirene kadar.
Oysa kaynanamın, İstanbul’un göbeğinde üç odalı büyük bir dairesi vardı. Bu daire, ailesinden kalmıştı—babası erken vefat etmiş, annesi ise yaşlanana kadar onunla yaşamıştı. Kaynanam, Roman altı yaşındayken boşanmıştı. Beş yıllık bir evlilikti bu. Bana kendi ağzından şunu söylemişti:
“Ben ev işlerine uygun biri değilim. Temizlik, yemek, çamaşır… Bunlardan nefret ederim. Ben hizmetçi değilim, bir kadınım! Kendim için yaşamalıyım!”
Boşandıktan sonra ailesinin evine dönmüş, ev işlerini annesi üstlenmişti. Roman’ın babaannesi yemek yapar, temizlik yapar, çamaşırları yıkar, hem torununa hem kızına bakarmış, çünkü kaynanam “çok çalışıyor” ve “kariyer yapıyor”muş. Babaannesi yaşlanıp hastalanınca bile, ev işleri yine kaynanama geçmedi. Hiçbir şey için geri adım atmadı.
Sonra Roman’ın babası vefat etti. Onunla ilişkilerini sürdürüyordu. Babasının dairesi vasiyet gereği Roman ve üvey annesi arasında pay edildi. Kadın mantıklı davrandı—hissini satmayı kabul etti, biz de Roman’la birlikte onu satın aldık. Taşındık, yerleştik, bir oğlumuz oldu. Sonra işler karıştı…
Arda henüz altı aylıkken, Roman sokakta düşüp bacağını kırdı. Kırık zorlu bir durumdu. İşinden oldu, para gitgide azalıyordu. Ben çalışamıyordum—küçük bir çocuk, hareket edemeyen bir eş, ev taksitleri, üvey anneye borç… Her şeyi kısmaya başladık. Sonunda Roman, isteksizce, annesini aradı:
“Anne, biz bir süreliğine sana taşınsak olur mu? Altı ay kadar. Kendi evimizi kiraya veririz, biraz toparlanırız…”
Cevap anında ve soğukkanlı geldi:
“Böyle bir şey mümkün değil! Burada Ayşe oturuyor! O bana ev işlerinde yardım ediyor, sizse sadece engel olursunuz!”
Ayşe, kaynanamın kuzeniydi—yaşlı, yalnız, çocuksuz bir kadın. Köyde yaşarken evi yanmıştı. Kaynanam onu “misafir etmişti”… tabii ki temizlik, yemek ve çamaşır için. Ayşe adeta hizmetçiye dönmüştü. Kaynanam da utanmadan şunu söylüyordu:
“Benim yemeğimi yiyorsun, evimde yaşıyorsun—git bir iş bul! Boş oturamazsın!”
Ayşe’ye acıyordum. Ezilmiş, yorgun görünüyordu ama hiç ses çıkarmıyordu. Sonra bir gün—kayboldu. Altı ay sonra Roman dedi ki:
“İnanır mısın, Ayşe kaçmış! Kendine evi olan bir adam bulmuş, vedalaşmadan gitmiş.”
Onun adına sevindik. İyi, naif bir kadındı, hakareti ve angaryayı değil, saygıyı hak ediyordu. Ama şimdi kaynanam yalnız kalmıştı. Peki şimdi bulaşıkları kim yıkayacaktı?
Sonra bir anda—telefon çaldı. O aradı!
“Tamam, bana taşının. Kendi evinizi kiraya verin. Ama bir şartım var: Deniz (yani ben) her şeyi yapacak! Temizlik, yemek, çamaşır, ütü… Ne var yani? Bedavaya oturacaksınız!”
Roman bana bunları aktardığında gülmekten kırıldım.
“Kesinlikle hayır dedin, değil mi?” diye sordum.
“Tabii ki,” dedi başını sallayarak. “Küstü. ‘Bir hizmetçi tutarım,’ dedi.”
Tutsun tabii. İkimiz de çalışıyoruz. Doğum iznim bitti, oğlum artık kreşte. Kendi evimiz, huzurumuz var. Ömrü boyunca sorumluluktan kaçmış, kendi annesinin sırtından geçinmiş bir kadına hizmetçilik yapmayacağım.
Birkaç gün sonra yine aradı, safça sordu: “Kararınızı değiştirmediniz, değil mi?”
Hayır, değiştirmedik. Aklımdan şu geçti: Yakında emekli olacak. Hizmetçi tutmaya parası yetmeyecek. Acaba o zaman kime yalvaracak? Yoksa sonunda eline bir bez, tencere, süpürge alıp kendi başına yaşamayı öğrenecek mi?
Göreceğiz…
