“Mümtaz annemde de aynısı vardı,” dedi garson kız, milyonere bakarak.
Onun cevabı, kızın dizlerinin bağını çözdü…
Bir akşamüstüydü; İstanbulun göbeğinde, her köşesi özgün bakır aksesuarlarla bezenmiş, havasında taze kavrulmuş kahvenin ve mevsim çiçeklerinin kokusu dolaşan, kadife koltuklu bir kafede, son masaları silen garson Peri, günün yorgunluğunu üzerinde taşıyordu. Saatler yavaş akıyordu, şehrin turuncu güneşi camlardan geçmiş, loş bir huzur yaratmıştı. Tam o sırada kapıdan içeri yeni bir müşteri girdi: Timur Selçuk. İsmi çevrede nam salmış, serveti ve geçmişi anlatılan ama özel hayatı hep bulanık kalmış bir adam.
Peri, hep olduğu gibi nazikti, sessizce ona menüyü uzattı. Timur Bey, küçük bir akşam yemeği ve kadehte nar kırmızısı Bozcaada şarabı istedi. Masanın kenarında duran ellerine bakınca Peri gözlerini oradan alamadı: Eskimiş, neredeyse kararmış bir gümüşten, ortasında canlı bir safir taşı; taşın etrafında eski püskü, ama bir o kadar anlamlı yıldız kabartmaları… Böyle bir yüzüğü unutmak mümkün değildi.
İçinde bir sersemlik hissetti, ana yemeği servise hazırlarken, sesini zor çıkararak, neredeyse fısıldadı:
“Affedersiniz… Annemin de aynısından vardı.”
Timur Selçuk gözlerini kaldırdı. Bakışları soğuktan çok, derin bir acıyla doluydu. Bir an Perinin kalbi durdu.
“Annenizin adı… Emine miydi? Emine Şamlı?”
Zaman büküldü, eski bir anının gölgesinde Peri tek bir kelimeye inanamadan titredi. Bu ismi neredeyse kimse bilmezdi. Annesi yıllar önce göçmüş, onun hatıraları, eski mektupları ve o yüzüğün gizemi, Periye mahrem kalmıştı.
Evet dedi Peri, sesi kurumuştu. Ama… Siz bunu nereden biliyorsunuz?
Buyurun, oturun. dedi adam, karşı sandalyeyi işaret etti. Peri bacaklarında ağırlık hissederek oturdu.
Çok yıl önce…” Adam nefes alırken safirli yüzüğü gözünde büyüttü, “Cebimde hayallerden başka hiçbir şey yoktu. Annenize aşıktım. Güneyde tanışmıştık; gençtik ve umut doluyduk. Bu yüzüğü kendi ellerimle yaptım. Sahibinden kalma eski bir gümüş parça buldum, safiri almak için bütün birikimimi harcadım. Beni ailesine layık bulmadılar. Onu zorla başka birine verdiler… senin babana. Ben de, bir söz verdim kendime. Onların görmek istediği kişi olacağım dedim. Elden kayıp giden zamanla her şey anlamsız kalmıştı.
Peri, ne diyeceğini bilemedi. Karşısında oturan bu adamı, annesi gençliğinde çekilmiş fotoğraflarda sakladıktan sonra tanıyordu yalnızca; annesinin göğsünde sessiz bir matem olarak duran gizli sevgisi.
O yüzük dedi Peri fısıltıyla, Annemi hüzün bastığında takardı. Ona huzur verirmiş.
Bir ışık sandı o yüzükte,” dedi Timur Bey; “Ama o ışık ikimizi de aldattı. Şimdi sahip olduğum her şeyi elde ettim, ama o zamanki çocukluğumdaki ihtiyacı şimdi bile karşılayamıyorum.
Özenle, yavaşça, belki bir ayin gibi, yüzüğü parmağından çıkardı.
Bunca yıldır onu bulmaya çalıştım. Yalnız yaşadığını, bir kızı olduğunu öğrendim ama yine geç kaldım. Al, o artık senin. Olanların tek hatırası.
Peri, titreyerek yüzüğü aldı. Metalin soğukluğu, yılların acısını ve gerçekleşmeyen düşleri taşıyor gibiydi.
“Annem sizi… hiç unutmadı,” dedi yavaşça ve ayağa kalktı. İki yüzüğünü tuttu; biri annesinden kalma, biri adamdan. Hep küçük bir aile yadigârı sandığı şeyin, içinden bir ömürlük dram çıktığını şimdi anlayabilmişti.
Timur Selçuk, arkasına yaslanıp şehrin binbir ışığına bakarken, İstanbul ona hala bir yabancı kalmıştı. Bir yüzük hakkındaki tek bir soru, kırık bir geçmişi açığa çıkarmıştı. Peri, formasının cebinde iki yüzüğün ağırlığını hissederek, soruları duymadan gününü tamamladı. Eve gidip küçük odasında, iki yüzüğü masaya koydu. Onlar şimdi, geçmişten bakan iki sessiz göz gibiydi.
Annesinin yüzüğünü her detayıyla bilirdi. Öbürü biraz daha kaba, çizgileri gergin, sanki yapılırken eller titremiş gibi. Anneden kalma büyüteci aldı, yüzüğün içine dikkatle baktı. E.Ş. beklerken Y.K. sonsuza dek yazısı… Y.K.? Yusuf? Korkut? Annesi hiç bu isimleri anmamıştı; sadece “Timur” Timurdan bahsetmişti. Cevaplar için, yıllardır dokunmadığı sandığı açtı. Şeker kutusundan çıkardığı kutuda, mektuplar zannettiği şey eski kartpostallar ve bir ajanda çıktı.
Dizginlenemeyen coşkuyla yazılmış ilk sayfalar, bir yaz tatilinin, esen rüzgarın, sanat sohbetlerinin büyüsünü anlatıyor; orada ‘Kerem ismi geçiyordu: “Kerem bana kendi yaptığı yüzüğü verdi. Hatalarıyla, belki en güzel şey dünyadaki.” Sonraları ajandada Timur belirdi. O başkaydı; hocalarıydı, erişilmezdi. Onların aşkı canlı ve tutkulu, bir o kadar da acı doluydu: “Timur, Kerem gibi insanların huzura hakkı olmadığını söylüyor. Yoksulluk bir kaderdir diyor. Bana hayattan bambaşka bir kapı açıyor.”
Şimdi anlamıştı: Efsane gibi anlatılan ailesi dramı, aslında annesinin kendi seçimiydi; Keremden ayrılmayı, Timurun vaat ettiği sakin, garantili bir hayata geçişti bu. Ama Keremin yüzüğünü, annesi ömürlük bir hatıra gibi saklamıştı.
Ama Timur neden o yüzüğü sahiplenmişti? Hikâyesi neden başkasının acısına meylediydi? Ajandadaki son kartı eline alınca anladı: Bir ultrason görüntüsü; arkasında annesinin titrek el yazısıyla: Timur, bir bebeğimiz olacak. Kerem bilmiyor. Lütfen geri dön.
Buz gibi bir ürpertiyle ajandanın tarihine baktı; kendi doğumundan dokuz ay öncesinin tarihi… Yıllarca babam dediği o iyi huylu, sakin adam değildi gerçek babası. Perinin babası Timurdu. Genç ve hırslı Timur, çocuğunu öğrenince sadece… kaybolmuştu.
Biri annesini bırakıp gitmiş, diğeri onun acısıyla çocuğa soyadını vermeyi kabul etmişti. Timur esasen hikâyeyi yeniden yazmış, kendini kurban olarak anlatmıştı. Zenginliğini, olmamış bir hayatı telafi etmek için inşa etmiş, sonra bir başkasının cesaretle yaptığı yüzüğe o kadar sarılmış ki hikâyeyi de sahiplenmişti.
Peri, başını masaya yasladı; iki yüzük önünde; biri annesinin kırık ama büyük sevgisinin, diğeri ise babasının, kaybolmuş illüzyonlarının simgesi…
Ertesi gün, adamın asistanını aradı. Soyadım Şamlı, deyince hemen bağlandılar.
Alo? sesi canlı, belli ki umutlu geliyordu.
Timur Bey, Peri ben. Buluşabilir miyiz?
Tabii, istediğiniz zaman
Kafede değil, kibarca böldü. Parkta, büyük havuzun yanında.
Çiçekli, basit bir elbise giyindi; annesinin gençliğinde tercih ettiklerine benzer. O, yaşlı olduğunu saklamayan bir mahcubiyetle bekliyordu.
Hikâyenin tamamını öğrendim, dedi Peri, fıskiyeden gözünü ayırarak. Keremi, ve çocuğu öğrendiğinizde gidişinizi biliyorum artık.
Adam bir anda griye boyandı. Ömrü boyunca ilmek ilmek ördüğü o sahte efsane, bir anda dağıldı. Karşı çıkmadı, omuzları çöktü.
Ben korktum, diye mırıldandı. Her şeyi, parayı… Her şeyi önceliğim sandım. Sonra, zaman geçti. İsimsiz yardımlar gönderdim hep. Kerem vefat ettiğinde yine kaçtım. Sizi bulduğumda, anneniz artık ölmek üzereydi. Ve ben yine yanına yaklaşamadım. Bu uydurma hikâyeye sonunda kendim de inandım.
Onun bakışında acı bir burkulma, gerçek bir yara vardı artık.
Beni affet, dedi. Ve ilk kez, kelimesi gerçekti.
Peri, onun yüzüğünü geri uzattı.
“Bunu alamam. Benim hikâyem değil. Sizin de değil. O, annemin acısının simgesi.” Adamın avucuna bıraktı. “Ama yeniden tanışmak, sizi yakından anlamak isterim. Belki o zaman, bugün kim olduğumuzu kabul edebiliriz.”
Timur Bey yüzüğünü avucunda sıktı; artık ondan kaçmak yerine ilk defa ona bakıyordu. Bir baba-kız olarak, aralarına yılların soğukluğunu koyup bankta oturup konuşmaya başladılar. Kurgulanmış geçmişler değil; gerçekte ne yaşandıysa, derin sessizliğin içinden anlatmaya başladılar. Bu konuşma, her şeyi yeniden çevirdi; bu kez geri dönülmeyecek şekilde.
Birkaç hafta boyunca buluştular; önce küçük bir çay ocağında, sonra daha rahat sohbetlerle… O, işini, gezilerini, işkolikliğinin arkasına sakladığı acılarını anlattı. Peri ise çocukluğunu, annesini, garsonluk yaparak resim kurslarına gidişini paylaştı.
Bir gün Perinin sergisine geldi; küçücük bir galeride… En sade, gösterişsiz tablosunu satın aldı: yaşlı bir park fıskiyesi. Her şeyin başladığı yeri unutmayayım diye, dedi.
Timur, Perinin hayatında asla kayıp parçaları dolduran biri olmadı. Bir dönemlik, ama önemli bir hikâyenin yerini aldı. O iki yüzüğü bir kuyumcuya götürdü Peri. Usta bir zanaatkâr, ikisini tek bir yüzükte birleştirdi: iki farklı gümüş şerit, safiri çevreleyerek iki hayatı birbirine bağladı. Peri yüzüğü ince bir zincire taktı, boynunda taşımaya başladı. Bu, affın veya unutmanın değil, hayatın karmaşıklığını ve var olmanın bir simgesiydi.
İki yıl sonra Timur, sessiz bir uykuda bu dünyadan göçtü. Mirasında, Peri’ye hem zenginliğini hem de, o zamana kadar ona verdiği defterini bırakmıştı. Son sayfaya özenle yazılmıştı: Kendim olabilmeme izin verdiğin için minnettarım. Affet. Baban.
Peri bu sayfayı okurken, yüzüğünü avucunda sımsıkı tutuyordu. O an, yıllar içinde ilk defa dökülen gözyaşları, acıdan değil, kabulden ve özlemden doğan hafif, parlak bir hüzündü.
Çünkü en derin yankı, dağlarda değil, insan kalbinde yaşar; yılları, sessizliği, suskun kelimeleri aşarak, affa ve hatıraya kavuşur. Peri ise, nihayet bu masalsı sessizlikte beklenen huzurunu buldu.
Çünkü hayatın en garip sürprizleri, en kederli özlemleri bile sonunda bir huzur rüyasına dönüşebilir; insan aradığı cevabı, bazen kendi hikayesinin tuhaflığı içinde bulur.
